Stiglitz: ryzyko bańki inwestycyjnej na rynku AI

Joseph Stiglitz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii z 2001 roku, ostrzega przed tworzącą się bańką inwestycyjną wokół sztucznej inteligencji. Według niego tempo finansowania i skala zadłużenia wokół projektów AI budzą obawy o stabilność rynku.

W tym roku emisja długu powiązanego z inwestycjami w AI osiągnęła niemal 500 mld USD. To stanowi około jednej piątej całkowitej emisji wysokiej jakości długu korporacyjnego w Stanach Zjednoczonych.

Stiglitz wskazuje, że kapitał napływa szeroko: od dużych firm technologicznych po mniejsze spółki i inwestorów indywidualnych. Finansowanie odbywa się często za pomocą pożyczek i emisji długu, a wiele projektów inwestuje w sprzęt i infrastrukturę — procesory, centra danych, instalacje energetyczne oraz przekształcane wcześniej kopalnie kryptowalut.

Ekonomista podkreśla, że sama technologia ma potencjał zwiększenia produktywności. „AI może zdecydowanie zwiększyć produktywność” — napisał. Jednocześnie zwraca uwagę, że przyszłe zyski z wielu inwestycji są trudne do przewidzenia.

Stiglitz ostrzega przed ryzykiem synchronizacji korekty rynkowej z fazą, w której automatyzacja i systemy AI zaczynają zastępować pracowników. W takim scenariuszu firmy mogłyby ograniczać zatrudnienie, spadki wartości aktywów mogłyby obniżyć dochody gospodarstw domowych, a ograniczenie inwestycji pogłębić spowolnienie gospodarcze.

Analizy instytucji finansowych pokazują możliwe skutki poważnych spadków wycen spółek związanych z AI. Oceny agencji ratingowej Fitch wskazują scenariusz, w którym spadek kursów tych firm o około 35% mógłby przyczynić się do recesji w USA.

Ekonomiści i analitycy rynku zalecają monitorowanie rentowności dużych projektów AI oraz struktury ich finansowania. Jeśli przychody firm nie pokryją kosztów finansowania i wydatków inwestycyjnych, negatywne skutki mogłyby przenieść się na rynki kredytowe i szerszą gospodarkę.

Stiglitz porównuje obecną sytuację do bańki internetowej sprzed dwóch dekad: samą technologię uważa za użyteczną, lecz zwraca uwagę, że nadmierne wyceny i masowe inwestycje zakończyły się wtedy falą upadłości. Zaznacza, że część projektów związanych z AI może przynieść długoterminowe korzyści, podczas gdy inne inwestycje mogą okazać się nietrafione.

Autor swoich uwag przedstawia jako ostrzeżenie wynikające z analizy ryzyka rynkowego, nie jako pewną prognozę. Jego głos wnosi perspektywę ekonomiczną do debaty o finansowaniu i potencjalnych skutkach rozwoju sztucznej inteligencji.