Pulsar-0 zmapował masowe zakłócenia GNSS nad Europą

Eksperymentalny satelita Pulsar-0 firmy Xona zarejestrował z orbity rozległe zakłócenia sygnałów GNSS nad Europą i Bliskim Wschodem. Dane wskazują na jamming i spoofing, które utrudniają nawigację w transporcie lotniczym i morskim oraz wpływają na pracę satelitów w niskiej orbicie.

Analiza zespołów z Uniwersytetu Stanford i Uniwersytetu Teksasu wykazała 75 przypadków spadku stosunku sygnału do szumu (CNR) o co najmniej 5 dB w latach 2019–2026. Pomiary obejmują degradację sygnałów wykorzystywanych do pozycjonowania i synchronizacji systemów nawigacyjnych.

Badacze wskazują na aktywność podmiotów państwowych jako główne źródło zakłóceń. W dokumentacji pojawiają się odniesienia do emisji zakłócających związanych z rosyjskimi satelitami wczesnego ostrzegania serii Mołnia oraz do rosnącej aktywności źródeł powiązanych z Iranu w ostatnim okresie.

Zakłócenia mają widoczne skutki operacyjne. W pierwszym kwartale roku odnotowano wpływ zakłóceń na około 123 tysiące lotów. W rejonach morskich, gdzie prowadzenie działań elektronicznych jest łatwiejsze, w jednym z monitorowanych regionów liczba nadajników spoofujących wzrosła z trzech do 36 od początku 2025 roku. Satelity na niskiej orbicie tracą precyzyjne odczyty położenia, co utrudnia ustawienie anten, kontrolę orientacji i utrzymanie wysokości.

Xona planuje rozbudowę konstelacji Pulsar do około 300 satelitów i zapowiada wdrożenie sygnałów o większej mocy w celu ograniczenia zasięgu zakłóceń. Do czasu wdrożenia tych rozwiązań operatorzy lotniczy i morscy stosują procedury awaryjne i dodatkowe źródła nawigacji. Koszty związane z zakłóceniami ponoszą przewoźnicy oraz służby operacyjne.

Równolegle prowadzone są prace monitorujące i badawcze w ośrodkach akademickich oraz firmach kosmicznych. Celem badań jest opracowanie metod wykrywania zakłóceń GNSS i ograniczenia ich wpływu na bezpieczeństwo operacji transportowych oraz funkcjonowanie satelitów.