Gwinea zakazuje eksportu surowego złota

Prezydent Gwinei, pułkownik Mamadi Doumbouya, ogłosił natychmiastowy zakaz eksportu surowego złota. W komunikacie wykonawczym podkreślono, że celem jest rozwój krajowego przetwórstwa i zatrzymanie wartości dodanej w kraju. Nie przedstawiono jednak przepisów wykonawczych ani informacji o ewentualnych wyjątkach.

Rząd w Conakry sygnalizował wcześniej ograniczenia wywozu surowców w stanie nieprzetworzonym, pierwotnie dotyczące boksytów. Zakaz obejmuje teraz również złoto — surowiec, którego wydobycie w Gwinei rośnie, a ceny na rynkach międzynarodowych pozostają wysokie. Brakuje danych o tym, jakie podmioty będą objęte zakazem oraz jakie procedury kontroli i dokumentacji będą stosowane.

Minister górnictwa Bouna Sylla zapowiadał plany budowy krajowych rafinerii i zakładów przetwórczych. W wypowiedziach resortu pojawiły się sformułowania o konieczności „zatrzymania wartości dodanej w kraju” zamiast „oddawania jej” podmiotom zagranicznym. Rząd nie podał harmonogramu inwestycji, źródeł finansowania ani warunków dla inwestorów, którzy mieliby budować instalacje przetwórcze.

Analitycy i eksperci sektora wskazują na braki kapitału, dostępu do zaawansowanej technologii i specjalistycznej kadry jako potencjalne utrudnienia dla rozbudowy przetwórstwa. W ocenie obserwatorów istotne są także warunki prawne i gwarancje dla inwestorów, których dotąd nie przedstawiono.

Polityczne tło decyzji stanowi przejęcie władzy przez Doumbouyę we wrześniu 2021 roku w wyniku zamachu stanu. W wyborach prezydenckich w grudniu 2025 roku Doumbouya uzyskał urząd, a obserwatorzy ocenili, że wybory nie spełniły międzynarodowych standardów demokratycznych.

Gwinea jest największym eksporterem boksytów i znaczącym producentem złota, jednocześnie około połowa ludności żyje poniżej progu ubóstwa. Rząd podkreśla, że rozwój przetwórstwa ma zwiększyć miejsca pracy i wpływy budżetowe, choć szczegóły techniczne i finansowe pozostają nieujawnione.

Decyzja Conakry wpisuje się w serię działań regulacyjnych w regionie Afryki Zachodniej. W Mali w 2025 roku junta przejęła kopalnię Loulo-Gounkoto należącą do kanadyjskiej firmy i zabezpieczyła zakład po konflikcie dotyczącym nowych żądań finansowych; firma wycofała personel i zasoby, a wydobycie zostało ograniczone. W Burkinie Faso próby częściowej nacjonalizacji kopalń doprowadziły do odpływu inwestorów i spadku produkcji.

Rząd Gwinei nie ujawnił mechanizmów zachęt inwestycyjnych ani planu transferu technologii potrzebnego do utrzymania wydobycia przy jednoczesnym zwiększeniu przetwórstwa.