BNPL wpisane do historii kredytowej: kto jest narażony?

Raport BIK „Płatności odroczone 2025. Segmentacja i analiza” informuje, że transakcje typu BNPL (kup teraz, zapłać później) są uwzględniane w historii kredytowej konsumentów. Badanie wyróżnia cztery grupy użytkowników i opisuje ich zachowania zakupowe oraz wpływ na poziom zadłużenia.

Według raportu pierwsza grupa to osoby świadome, które korzystają z odroczonych płatności rzadko i unikają nadmiernego zadłużania. Druga grupa obejmuje konsumentów kupujących pod wpływem impulsu; w tej grupie mniej niż 10% transakcji przekształca się w zobowiązania ratalne. Trzeci segment to klienci elastyczni — u nich mniej niż połowa transakcji kończy się przekształceniem w raty. Czwarta grupa to aktywni entuzjaści, którzy regularnie używają BNPL, kredytów ratalnych i pożyczek; w tej grupie BIK wskazuje największe ryzyko wzrostu zadłużenia.

Raport opisuje mechanikę BNPL: usługa pozwala odroczyć płatność, często bez odsetek, i ułatwia zakupy internetowe, na przykład zamawianie kilku rozmiarów przed ostatecznym wyborem. BIK podkreśla, że zarówno aktywne, jak i zamknięte transakcje BNPL są rejestrowane w historii kredytowej. Terminowa spłata może wpłynąć na utrzymanie lub poprawę wiarygodności kredytowej, natomiast nieuregulowane zobowiązania będą ją pogarszać.

Analitycy BIK zwracają uwagę, że postawy konsumentów mogą się zmieniać w czasie — osoba początkowo zdyscyplinowana finansowo może częściej korzystać z pożyczek i odroczonych płatności. W raporcie rekomendowane jest, by dostawcy BNPL informowali klientów o ryzyku przekredytowania i wprowadzali mechanizmy ograniczające to ryzyko.

Rafał Czernik, prezes Allegro Pay, wskazuje na potrzebę edukacji finansowej: „Edukacja finansowa jest absolutną podstawą, by konsumenci świadomie i odpowiedzialnie korzystali z dostępnych na rynku metod finansowych”.

Dla instytucji finansowych i pożyczkodawców włączenie danych o BNPL do oceny zdolności kredytowej oznacza konieczność uwzględnienia tych zobowiązań w analizach ryzyka. Dla konsumentów obecność transakcji BNPL w historii kredytowej może przełożyć się na pozytywny efekt przy terminowej spłacie lub na osłabienie zdolności kredytowej przy zaległościach.