Własność mieszkań spada wśród młodych w UE. Polska rośnie

Analizy OECD z dwóch raportów—„Mapping trends and gaps in household wealth across OECD countries” oraz „OECD Employment Outlook 2025”—pokazują spadek udziału właścicieli mieszkań wśród osób urodzonych wokół 1990 roku. Dane dotyczą porównań między rocznikami i obejmują pomiary z połowy lat 90. oraz najnowsze statystyki. W 70% badanych krajów odsetek trzydziestoletnich właścicieli był niższy niż trzy dekady temu.

W przeciętnym kraju Unii Europejskiej 41% 29-latków posiadało własne mieszkanie, wobec 52% wśród rówieśników z rocznika 1980. W Polsce raport wskazuje, że 77% osób w wieku 30–39 lat mieszka we własnym domu lub mieszkaniu, podczas gdy w połowie lat 90. odsetek ten wynosił 57%.

OECD identyfikuje kilka przyczyn zmian. Do głównych należą wyższe koszty finansowania zakupu nieruchomości oraz silny wzrost cen mieszkań na rynku pierwotnym i wtórnym. Od 2021 roku wzrost stóp procentowych podniósł raty kredytów hipotecznych, a tempo wzrostu cen nieruchomości przewyższało wzrost rocznych wynagrodzeń. W efekcie wymóg wkładu własnego stał się trudniejszy do spełnienia dla wielu młodych osób.

Zmiany w ścieżkach życiowych również wpływają na możliwości zakupowe. Dłuższy okres kształcenia opóźnia wejście na rynek pracy, a dziedziczone aktywa często trafiają do młodych w momencie, gdy nie pomagają przy zakupie pierwszego mieszkania. OECD zaznacza, że te czynniki łącznie ograniczają zdolność akumulacji oszczędności potrzebnych na wkład własny.

W niektórych krajach spadki były znaczne. W Irlandii odsetek trzydziestoletnich właścicieli zmniejszył się z 81% do 53%, w Grecji z 78% do 58%, w Wielkiej Brytanii z 74% do 56%, a w Hiszpanii z 77% do 60%. Relatywną stabilność zachowały Szwecja, Finlandia i Włochy. W krajach Europy Środkowo‑Wschodniej obserwuje się wzrost: na Słowacji udział właścicieli wzrósł o około 50 punktów procentowych, w Czechach o około 40, a w Polsce o około 20.

Ján Výbošťok ze Słowackiej Akademii Nauk wskazuje na historyczny kontekst tych zmian: „Masowy wykup państwowych lokali po transformacji, często po ułamkowej wartości, pozostawił trwały efekt własnościowy w tych krajach.” Raporty OECD pokazują też, że wzrost własności w Polsce nie rozłożył się równomiernie. Wśród trzydziestolatków o najwyższych dochodach odsetek właścicieli wzrósł o około 28 punktów procentowych, podczas gdy w grupie o najniższych dochodach wzrost wyniósł niespełna 3 punkty.

Raporty opierają się na porównaniach historycznych i współczesnych pomiarach, z uwzględnieniem zmian demograficznych i ekonomicznych. Dane wskazują na rozbieżne doświadczenia krajów rozwiniętych: ograniczony dostęp do własnego mieszkania dla młodych jest zjawiskiem powszechnym, jednak skala i przyczyny różnią się między regionami.