Turcja: rząd ostrzega, że trzymanie złota w domach szkodzi

Rząd Turcji ostrzega, że masowe gromadzenie złota w gospodarstwach domowych szkodzi krajowej gospodarce. Według władz prywatne rezerwy złota w Turcji wynoszą około 5 tys. ton i są warte ponad 600 mld USD. Inflacja konsumencka w oficjalnych danych przekracza 30 proc.; w sierpniu odnotowano miesięczny wzrost o 1,84 proc., co dało roczną stopę 31,51 proc.

Bank centralny i rząd prowadziły programy zachęcające do deponowania kruszcu w bankach. Program Altın Hesap umożliwiał zdeponowanie złota z pewnymi korzyściami, w tym łatwiejszym dostępem do kredytów. Sektor bankowy proponował własne rozwiązania. Wprowadzono także ofertę wymiany złota na mieszkania; w tej opcji zawarto około 300 transakcji. Rząd przyznał, że „popyt był znacznie niższy niż oczekiwano”.

Władze wskazują, że duże ilości fizycznego złota przechowywanego poza systemem bankowym ograniczają dostępność kapitału dla banków i firm oraz pogłębiają deficyt bilansu płatniczego, ponieważ większość złota trafia do Turcji jako import. Urzędnicy apelowali o większe wpłaty kruszcu do banków, podkreślając, że aktywa trzymane w skrytkach nie są wykorzystywane do finansowania kredytów ani inwestycji.

Nieufność wobec systemu bankowego ma historyczne źródła. W latach 90. i na początku XXI wieku tureckie banki wielokrotnie przeprowadzały obniżki wartości depozytów. W 2001 roku w czasie kryzysu walutowego wprowadzono zamrożenie lokat, gdy stopy procentowe w krótkim okresie wzrosły do poziomów liczonych w tysiącach procent. Część obywateli wskazuje te doświadczenia jako powód przechowywania oszczędności w złocie zamiast w lirze lub na rachunkach bankowych.

Krytycy zwracają uwagę, że wysoka inflacja i realnie ujemne stopy procentowe zniechęcają do lokowania oszczędności w lirze. W opinii przeciwników obecnej polityki monetarnej i fiskalnej brak zaufania do instytucji finansowych wpływa na decyzje gospodarstw domowych dotyczące form oszczędzania.

Dyskusja o wpływie prywatnych rezerw złota na system finansowy trwa. Władze podkreślają potrzebę zwiększenia napływu depozytów w kruszcu do banków, a część analityków i obywateli wskazuje na konieczność przywrócenia zaufania do sektora bankowego i stabilizacji polityki gospodarczej.