Szeroki tytuł Cowichan wstrzymuje decyzje wydobywcze

Sąd Najwyższy Kolumbii Brytyjskiej orzekł, że plemię Cowichan ma rozległy tytuł aborygeński obejmujący także część gruntów prywatnych. Orzeczenie spowodowało natychmiastową niepewność prawną w sektorze nieruchomości i wydobywczym w prowincji.

Wyrok oparto na Declaration on the Rights of Indigenous Peoples Act (DRIPA) z 2019 r. Sędzia Barbara Young przyznała Cowichan szeroki tytuł do ziemi i jednocześnie odmówiła ponownego rozpatrzenia wniosków właścicieli prywatnych nieruchomości. W uzasadnieniu sędzia napisała, że nie potrafi przewidzieć skutków decyzji i użyła określenia „nadużywanie procesu” wobec wniosków prywatnych stron.

Skutki rynkowe pojawiły się szybko. Banki rozważyły lub wprowadziły ograniczenia w przedłużaniu kredytów hipotecznych i refinansowaniu dla nieruchomości o niepewnym statusie prawnym. Niektórzy właściciele zgłaszają trudności z dochodzeniem kosztów remontów, a wartość niektórych nieruchomości zaczęła spadać.

Firmy wydobywcze informują o wzroście kosztów prawnych i operacyjnych oraz o spowolnieniu decyzji inwestycyjnych w Kolumbii Brytyjskiej. Prowincja jest jednym z ważniejszych ośrodków wydobycia surowców w Kanadzie, co sprawia, że zakłócenia mają szersze implikacje gospodarcze.

We wcześniejszym orzeczeniu z grudnia 2025 r. sąd apelacyjny prowincji uznał, że system przyznawania koncesji górniczych narusza obowiązek konsultacji z rdzennymi społecznościami. Apelacja potwierdziła też, że DRIPA daje sądom uprawnienia do oceny zgodności prawa prowincji z UN Declaration on the Rights of Indigenous Peoples (UNDRIP). Na tej podstawie spółka MCC Canadian Gold Ventures wniosła pozew przeciwko władzom prowincji, domagając się odszkodowania po odebraniu licencji wydobywczej.

Władze prowincji mają teoretyczne narzędzia interwencji. Premier David Eby dysponuje możliwością zastosowania klauzuli „notwithstanding” w celu czasowego zawieszenia niektórych skutków sądowych, jednak do tej pory nie podjęto takiego działania. Rząd federalny przeznaczył 352 mln dolarów na rozbudowę kopalni Red Chris prowadzonej przez Newmont, lecz realizacja projektu pozostaje niepewna z powodu kwestii prawnych.

Przed prowincją toczą się też inne sprawy sądowe dotyczące interpretacji DRIPA, w tym postępowanie między prowincją a plemieniem Gitxaala przed Sądem Najwyższym. Wyniki tych spraw mogą wpłynąć na przyszły sposób przyznawania koncesji i status własności ziemi.

Do czasu dalszych rozstrzygnięć sądowych i ewentualnych zmian legislacyjnych przedsiębiorcy, kredytodawcy i właściciele nieruchomości działają w warunkach zwiększonej niepewności prawnej. Rdzenne społeczności wskazują na potrzebę respektowania ich praw do ziemi i udziału w decyzjach dotyczących zasobów.