Ray Dalio: porządek monetarny się rozpada

Ray Dalio, założyciel Bridgewater Associates, ocenia, że obecny porządek monetarny oparty na pieniądzu fiducjarnym oraz rosnącym długu stopniowo traci zdolność do przechowywania wartości. Jego zdaniem proces ten nie polega na natychmiastowym bezwartościowym stanie banknotów, lecz na długotrwałym osłabieniu walut.

Dalio używa określenia „cash is trash” jako opisu ryzyka długoterminowego przechowywania majątku w gotówce. W 2020 roku wskazywał, że gotówka nie spełnia dobrze funkcji długoterminowego magazynu wartości. W 2025 roku ponownie sygnalizował konieczność zmian w systemie, argumentując, że państwa nie mogą bez końca finansować wydatków kolejnym długiem.

Historyczne tło ma znaczenie dla zrozumienia obecnej sytuacji. W 1944 roku na konferencji w Bretton Woods waluty powiązano z dolarem, a dolar z ceną złota 35 USD za uncję. W 1971 roku prezydent Richard Nixon zawiesił wymienialność dolara na złoto, co przesunęło świat do systemu walut płynnych i pieniądza fiducjarnego. Po tej zmianie ograniczenia emisji pieniądza przejęły mechanizmy takie jak inflacja, kursy walutowe, koszty finansowania i zaufanie inwestorów.

W praktyce banki centralne ponownie zwiększają udział złota w rezerwach. Europejski Bank Centralny podał, że udział złota w oficjalnych rezerwach globalnych wyniósł pod koniec 2025 roku 27%, przy czym część wzrostu wynikała ze wzrostu cen kruszcu. Badanie World Gold Council z 2026 roku wykazało, że 89% zarządzających rezerwami spodziewa się dalszego zwiększania zasobów złota, a 45% rozważa powiększenie rezerw w ciągu roku.

Przykładem jest Polska: na koniec marca 2026 roku Narodowy Bank Polski miał 581,6 tony złota o wartości około 319,5 mld zł, co stanowiło 29,4% oficjalnych aktywów rezerwowych NBP. Banki centralne wskazują, że złoto nie jest zobowiązaniem emitenta, nie można go „dodrukować” i przy fizycznym przechowywaniu jest trudniejsze do pozbawienia niż aktywa zapisane elektronicznie.

Rozważane są też alternatywy cyfrowe. Bitcoin ma ograniczoną podaż do 21 milionów monet i nie wymaga fizycznego skarbca, ale jest wysoce zmienny i zależny od infrastruktury cyfrowej oraz regulacji. Dalio zmieniał ocenę Bitcoina: w 2020 roku ocenił, że BTC nie spełnia jeszcze funkcji stabilnego magazynu wartości ani środka wymiany; później przyznał niewielką ekspozycję, a w 2025 roku uznał, że zarówno złoto, jak i Bitcoin mogą być zabezpieczeniem przed dewaluacją walut, z preferencją dla złota.

Eksperci podkreślają różne cechy aktywów: gotówka zapewnia płynność, obligacje mogą generować dochód, akcje dają udział w firmach, a nieruchomości wystawiają na aktywa realne. Złoto nie wypłaca odsetek, wymaga przechowywania i ma koszty, a jego cena może spadać. Bitcoin oferuje cyfrową alternatywę, ale wiąże się z dużą zmiennością i ryzykiem technicznym.

Obecne dane i deklaracje banków centralnych oraz zmiany cen aktywów pokazują, że dyskusja o stabilności systemu monetarnego trwa. Instytucje rezerwowe podejmują konkretne decyzje dotyczące złota i innych aktywów rezerwowych.