Platformy w UE skanują wiadomości; szyfrowanie E2EE pod presją

Miliony mieszkańców Unii Europejskiej korzystają z komunikatorów, których systemy automatycznie skanują treść wiadomości. W lipcu 2026 roku ustawodawcy przedłużyli odstępstwo od dyrektywy ePrivacy, które zezwala platformom na dobrowolne skanowanie, a obecnie obowiązuje ono do kwietnia 2028 roku.

Vyara Savova z European Ethereum Institute rozróżnia dwa scenariusze prawne: obecny, w którym platformy mogą skanować dobrowolnie, oraz proponowany, który uczyniłby skanowanie obowiązkiem. Większość dużych dostawców korzysta już z opcji dobrowolnej, co oznacza, że codzienne praktyki wielu użytkowników obejmują automatyczne przeszukiwanie wiadomości.

Savova tłumaczy, że technicznie nawet skanowanie ukierunkowane na określony typ treści wymaga dostępu do całej wiadomości. „W praktyce masz możliwość dobrowolnego skanowania wiadomości pod kątem określonego typu treści. Jednak żeby przeskanować konkretną treść, i tak sprawdzasz całą wiadomość”.

Aplikacje stosujące szyfrowanie end-to-end nie pozwalają platformom na bezpośrednie skanowanie treści bez odszyfrowania. W lipcu współzałożyciel Ethereum, Vitalik Buterin, ocenił, że przywrócenie bardziej rygorystycznych przepisów może zagrażać cyberbezpieczeństwu użytkowników. W praktyce wprowadzenie obowiązkowego skanowania dla komunikacji szyfrowanej wymagałoby technicznych rozwiązań pozwalających na odszyfrowanie ruchu.

Urzędnicy w Brukseli rozszerzają katalog narzędzi do egzekwowania prawa w sieci. Wskazano między innymi VPN-y jako potencjalną lukę w przepisach dotyczących weryfikacji wieku. Propozycje legislacyjne mają różne cele, od ochrony dzieci po zwalczanie treści zabronionych; razem oznaczają jednak rosnący zakres kontroli nad komunikacją online.

Użytkownicy związani z kryptowalutami są wymieniani jako grupa podwyższonego ryzyka, ponieważ w tych samych aplikacjach często przekazywane są seed phrase, kopie zapasowe i dyskusje o handlu. Savova zwraca uwagę, że mechanizmy skanowania dotyczą nie tylko rozmów na żywo, lecz także przechowywania plików i kopii zapasowych przesyłanych przez platformy.

Marina Markezic z European Ethereum Institute przypomina o aspektach konstytucyjnych: zasady dotyczące ochrony prywatnej komunikacji są zapisane w ustawodawstwie krajowym i w jej ocenie dostęp cyfrowy nie zmienia podstawowych zasad prawnych. Techniczne rozwiązania oraz rundy negocjacyjne w parlamencie i państwach członkowskich zaplanowane na jesień zadecydują, czy szyfrowanie pozostanie powszechną zasadą, czy też zostaną wprowadzone wyjątki osłabiające jego skuteczność.

Eksperci z European Ethereum Institute zapowiadają dalsze obserwacje tych rozmów i rekomendują ostrożność: wybieranie aplikacji, które jawnie informują o modelu szyfrowania, oraz przechowywanie wrażliwych danych poza konsumenckimi czatami.