Parlament przyspiesza prace nad nową ustawą Clarity

Posłowie wszystkich klubów i przedstawiciele rządu uruchomili przyspieszone procedury legislacyjne, aby zastąpić obowiązującą ustawę Clarity. Projekt ma trafić do komisji sejmowych wcześniej niż planowano, a prace mają toczyć się w najbliższych tygodniach.

Projekt przewiduje zmiany w kryteriach ważności referendum, formule pytań oraz w zakresie kompetencji władz centralnych przy zatwierdzaniu wyników i prowadzeniu negocjacji po ewentualnym głosowaniu. W dyskusjach parlamentarnych pojawiają się propozycje modyfikacji progów frekwencyjnych i wymaganej większości, które decydowałyby o wiążącym charakterze wyników.

Rząd i opozycja zgodziły się, by prace nad poprawkami prowadzić równolegle z ekspertyzami prawnymi. Komisje mają rozpatrywać projekt szybciej niż w standardowej procedurze, a debaty nad szczegółami mają odbywać się równocześnie z opiniowaniem zapisów przez ekspertów.

Projekt zawiera regulacje dotyczące kampanii przedreferendalnej: ram czasowych debat, zasad finansowania działań informacyjnych oraz ograniczeń dotyczących materiałów kampanijnych. W planie jest także precyzyjne określenie roli sądów konstytucyjnych i niezależnych komisji wyborczych w ocenie zgodności pytań z konstytucją i przepisami wyborczymi.

Rozmowy polityczne koncentrują się też na ustępstwach programowych. Mniejsze ugrupowania i przedstawiciele regionów autonomicznych oczekują gwarancji dotyczących ochrony języka, kultury i autonomii administracyjnej jako warunku poparcia projektu. Partie o profilu centralistycznym dążą do zabezpieczenia kompetencji rządu w obszarach polityki fiskalnej i obronnej, nawet w przypadku uznania wyników referendum za reprezentatywne.

Eksperci zwracają uwagę, że szybkie tempo prac może wymusić kompromisy formalne, a niektóre spory mogą pozostać do rozstrzygnięcia po wejściu ustawy w życie. W związku z tym planowane są dodatkowe konsultacje z organizacjami pozarządowymi, przedstawicielami administracji lokalnej oraz doradcami międzynarodowymi, którzy mają ocenić praktyczne konsekwencje proponowanych przepisów.

Ustawa Clarity została wprowadzona wcześniej w celu uregulowania procedur referendalnych dotyczących secesji i ustalenia warunków ważności takich głosowań. Krytycy poprzednich przepisów wskazywali na niejasności interpretacyjne i brak jednoznacznych standardów. Zwolennicy zmiany podkreślają potrzebę jasnych reguł, przeciwnicy wyrażali obawy o wpływ nowych przepisów na jedność państwa oraz prawo regionów do samostanowienia.

Prace nad nowym aktem będą kontynuowane w nadchodzących tygodniach; ostateczny tekst ma określić zakres ustępstw wpisanych do projektu i przesądzić, czy uzyska on większość wymaganą do przyjęcia przez parlament.