Panama zakłada spółkę państwową, by wznowić Cobre Panamá

Rząd Panamy przygotowuje projekt utworzenia państwowej spółki wydobywczej, która miałaby przejąć formalne prawa do miedzi z kopalni Cobre Panamá. Nowa jednostka miała by sprzedawać wydobywany surowiec lub przekazywać prawa do jego sprzedaży, a kanadyjska firma First Quantum Minerals miałaby zachować kontrolę operacyjną nad infrastrukturą kopalni.

Projekt przewiduje zawarcie umowy z First Quantum, która dawałaby inwestorowi pakiet udziałów w wysokości około 60–65 proc., przy pozostawieniu pozostałych udziałów po stronie państwa. First Quantum zainwestowała w projekt łącznie około 10 mld dolarów, co jest podawane przez rozmówców jako jeden z elementów negocjacji.

Kopalnia została zamknięta po protestach społecznych trwających ponad miesiąc jesienią 2023 roku oraz po wyroku Sądu Najwyższego z 28 listopada 2023 r., który uznał ustawę 406 gwarantującą 20‑letnią koncesję dla First Quantum za niekonstytucyjną. Rząd nakazał wówczas natychmiastowe wstrzymanie prac i usunięcie firmy z terenu kopalni.

Zamknięcie Cobre Panamá spowodowało duże straty dla gospodarki kraju. Według danych rządowych i analityków zatrzymanie wydobycia obniżyło PKB o około 5 proc. oraz zmniejszyło roczne wpływy budżetowe o około 600 mln dolarów z tytułu podatków i opłat licencyjnych. Zniknęło ponad 40 tys. miejsc pracy, a tempo wzrostu gospodarczego spadło z 7,4 proc. w 2023 r. do 2,9 proc. w 2024 r. Agencje ratingowe obniżyły ocenę wiarygodności kredytowej kraju do poziomu spekulacyjnego.

First Quantum wszczęła postępowania arbitrażowe w związku z decyzją Panamy. Szacowane roszczenia firmy wynosiły od 20 mld do 30 mld dolarów w zależności od trybu postępowania; łączne zobowiązania mogłyby sięgnąć około 50 mld dolarów. Kurs akcji spółki w pewnym momencie spadł około 46 proc. W maju 2024 r. First Quantum zawiesiła postępowania arbitrażowe na czas negocjacji z rządem. W ramach wcześniejszych porozumień firmie pozwolono na wywóz zgromadzonego urobku o wartości około 240 mln dolarów oraz na ponowne uruchomienie elektrowni zakładowej, pod warunkiem wypłaty tantiem.

Rząd argumentuje, że spółka państwowa nie byłaby objęta wyrokiem unieważniającym ustawę koncesyjną, dlatego mogłaby formalnie przejąć prawa do surowca i zawrzeć umowę z inwestorem. Negocjacje obejmują także zakres udziałów, mechanizmy kontrolne oraz warunki finansowe. Proponowane rozwiązanie może napotkać sprzeciw lokalnych społeczności i organizacji ekologicznych. Ostateczne warunki partnerstwa i decyzje legislacyjne pozostają przedmiotem dalszych rozmów między rządem Panamy a First Quantum.