OpenAI: AI rozwiązało Naviera–Stokesa; matematycy kwestionują

OpenAI poinformowało 8 września 2026 r., że system sztucznej inteligencji wygenerował dowód rozwiązujący zadanie Naviera–Stokesa. Firma przekazała, że dowód powstał dzięki współpracy 10 000 agentów AI przez 88 godzin przy użyciu wewnętrznego, nieopublikowanego modelu, który według OpenAI jest bardziej zaawansowany niż dostępny publicznie GPT‑6 Astra. Zdaniem firmy GPT‑6 Astra spędził następnie 17 godzin na weryfikacji logiki przedstawionego rozwiązania. OpenAI podało, że zaprezentowany dowód wskazuje na możliwość wystąpienia blow‑up, czyli wybuchu w skończonym czasie, gdy prędkość płynu staje się nieskończenie duża zamiast pozostawać gładka.

Dowód nie został opublikowany w recenzowanym czasopiśmie ani nie przeszedł jeszcze szerokiej weryfikacji środowiska matematycznego. Clay Mathematics Institute oferuje 1 mln USD za rozwiązanie któregokolwiek z siedmiu problemów milenijnych, w tym zadania Naviera–Stokesa; OpenAI zadeklarowało, że nie będzie ubiegać się o tę nagrodę.

Profesor Tristan Buckmaster z New York University oraz Levent Alpöge z firmy Anthropic poinformowali, że ich nieopublikowana praca była bliska podobnym wnioskom i mogła wpłynąć na wynik. Badacze zwracają uwagę, że ich materiały znalazły się w systemie Codex, wykorzystywanym wcześniej przez OpenAI do pracy z kodem, co — według nich — mogło umożliwić modelowi zapoznanie się z ich rezultatami. W publicznym oświadczeniu Buckmaster napisał: „Nie wiem, co zrobił ich model ani jak to się stało. Nie wiem, czy wykorzystano nasze dane. Nikogo o nic nie oskarżam.”

Reprezentant OpenAI, Sebastien Bubeck, podczas konferencji prasowej zapewniał, że firma nie miała dostępu do nieopublikowanej pracy Buckmastera i Alpöge ani jej nie wykorzystywała bez zgody autorów. Jednocześnie OpenAI przyznało, że nie jest w stanie całkowicie wykluczyć wpływu korzystania przez naukowców z produktów firmy na proces trenowania modelu.

Sprawa ma także wymiar biznesowy. OpenAI przygotowuje ofertę publiczną z planowaną wyceną przekraczającą 1 bln USD. Anthropic dąży do jeszcze wyższej wyceny przed własnym debiutem giełdowym. Pytania o źródła danych treningowych i prawa autorskie mogą mieć znaczenie dla dalszych decyzji firm i regulatorów.

Równania Naviera–Stokesa opisują ruch płynów, takich jak woda czy powietrze. Kluczowe jest pytanie, czy w trzech wymiarach zawsze istnieje gładkie, globalne rozwiązanie, czy też w pewnych warunkach może pojawić się singularność, czyli nieskończona wartość prędkości lub innych wielkości. Praktyczne zastosowania obejmują teorię turbulencji i inżynierię, ale formalne uznanie rozwiązania wymaga pełnej, przejrzystej weryfikacji i reprodukcji dowodu przez niezależnych ekspertów.

Na razie dostępne informacje pochodzą głównie z oświadczeń OpenAI i wypowiedzi zainteresowanych badaczy. Niezależna weryfikacja dowodu oraz dochodzenie, czy w procesie trenowania modeli użyto nieupublicznionych materiałów, będą kluczowe dla ustalenia autorstw i dalszych kroków w środowisku naukowym.