Norweski fundusz 2 bln USD może spaść do zera

Nicolai Tangen we wtorek w Arendal zwrócił uwagę, że norweski fundusz majątkowy o wartości około 2 bln USD mógłby pewnego dnia utracić całą wartość. Podkreślił, że jego wystąpienie ma charakter przygotowania na ryzyka, a nie prognozy przyszłych wyników.

Menedżer przypomniał swoje wcześniejsze doświadczenia z pracy w londyńskim funduszu hedgingowym AKO Capital i wyjaśnił, że celem jego uwagi jest wzmocnienie gotowości mentalnej władz i inwestorów. Wskazał on, że rynki pozostają blisko historycznych szczytów pomimo rosnących zagrożeń. „Chcę wzmocnić nasze mentalne przygotowanie na sytuacje awaryjne, zadając pytanie: ‚czy fundusz naftowy może zniknąć?’” — mówił.

Fundusz jest zasilany wpływami z wydobycia ropy i gazu i zarządzany przez Norges Bank Investment Management. Lokaty obejmują akcje, obligacje i nieruchomości za granicą. Według danych NBIM fundusz posiada średnio około 1,5% akcji notowanych spółek na świecie. Wartość aktywów przekroczyła 1 bln USD w 2017 roku, a od tego czasu się podwoiła. Obecnie fundusz finansuje około 25% wydatków publicznych Norwegii, wobec około 10% dekadę wcześniej.

Roczny raport NBIM pokazuje, że na koniec 2025 roku akcje stanowiły 71,3% portfela, a za cały 2025 rok fundusz osiągnął zwrot 15,1%. Pierwszy kwartał 2026 przyniósł jednak spadek wartości o 1,9%, co w raporcie przypisano osłabieniu notowań amerykańskich gigantów technologicznych. W raporcie przeprowadzono również testy warunków skrajnych; w scenariuszu określonym jako „podzielony świat” z taryfami i rywalizacją bloków handlowych fundusz traci około 37% wartości, co odpowiada blisko 740 mld USD. Wśród analizowanych zagrożeń wymieniono także możliwą korektę w sektorze sztucznej inteligencji.

Tangen przywołał historyczne przykłady silnych spadków rynków, wskazując na okres 1929–1932, gdy amerykańskie akcje straciły blisko 90% wartości. Dla porównania, największa strata funduszu w najnowszym okresie to rok 2022, z ubytkiem 14,1%.

Jeśli chodzi o ekspozycję na Bitcoina, fundusz nie nabywa kryptowaluty bezpośrednio. Ma natomiast pośrednią ekspozycję przez udziały w spółkach, które trzymają BTC w bilansie. Ten kanał ekspozycji wzrósł o 83% rok do roku do połowy 2025. NBIM zwraca uwagę, że podczas giełdowych wyprzedaży Bitcoin często traci jednocześnie z tymi samymi spółkami technologicznymi, które wpływały na stratę funduszu w pierwszym kwartale.

Dzień wystąpienia zbiegł się z silnym spadkiem na koreańskim indeksie KOSPI, co Tangen wskazał jako przykład wrażliwości rynków na niespodziewane wstrząsy. Jego komunikat miał na celu zwiększenie uwagi decydentów i inwestorów na możliwe scenariusze rynkowe.