Lider opozycji w Ghanie skazany na 20 lat za wydobycie

Bernard Antwi Boasiako, znany jako 'Chairman Wontumi’ i lider opozycyjnej Nowej Partii Patriotycznej (NPP), został w Akrze skazany na 20 lat pozbawienia wolności za nielegalne wydobycie złota. Sąd uznał go za winnego m.in. nielegalnego przekazywania praw do złóż oraz prowadzenia działalności górniczej bez wymaganych zezwoleń.

Wyrok zapadł po śledztwie dotyczącym działalności wydobywczej przypisywanej oskarżonemu. W ustaleniach procesowych wskazano zarówno formalne, jak i faktyczne przejęcie uprawnień do eksploatacji złóż oraz prowadzenie prac bez odpowiednich zezwoleń administracyjnych.

W Ghanie nielegalne wydobycie złota, określane lokalnie jako galamsey, jest zjawiskiem powszechnym. Szacunki wskazują, że w nieformalnym sektorze wydobywczym bierze udział ponad milion osób, a działalność ta wpływa na dużą część zasobów rzecznych i leśnych kraju. W 2025 roku sektor rzemieślniczego wydobycia (ASM) wyprodukował około 104 ton złota, co przewyższyło urobek niektórych legalnych firm górniczych. W pierwszym półroczu bieżącego roku państwowy regulator i podmiot gospodarczy Ghana Gold Board skupił od niezależnych górników około 54 ton złota.

Po ogłoszeniu wyroku opozycja oskarżyła władze o selektywne stosowanie prawa i wykorzystanie procesu sądowego przeciwko politycznym rywalom. Wskazano też na inne sprawy związane z wydobyciem, które nie doprowadziły do widocznych konsekwencji prawnych wobec osób powiązanych z obozem rządzącym.

W jednym z takich przypadków Międzynarodowy Trybunał Arbitrażowy w Londynie orzekł, że firma Engineers & Planners, należąca do Ibrahima Mahamy, brata prezydenta Johna Dramaniego Mahamy, dokonała przejęcia kopalni Czarna Wolta i nie wykonała nakazów zwrotu aktywów australijskiemu koncernowi. Pomimo tego rozstrzygnięcia spółka ta otrzymała koncesję na eksploatację kopalni Damang, wcześniej kontrolowanej przez Gold Fields.

W ostatnich miesiącach rząd wprowadził zmiany w przepisach górniczych. Nowe regulacje skracają maksymalny okres koncesji z 30 do 20 lat, a okresy przedłużania koncesji mają zostać skrócone. Od grudnia 2026 roku przewidziano obowiązek przekazania części operacji lokalnym podwykonawcom; wydobycie odkrywkowe ma być prowadzone wyłącznie przez podmioty w pełni ghańskie, natomiast przy wydobyciu głębinowym wymagany jest co najmniej 50-proc. udział podmiotów lokalnych. Firmy takie jak Gold Fields, Newmont i AngloGold Ashanti otrzymały polecenia dostosowania działalności do nowych wymogów.

Zmiany regulacyjne i wyrok wobec Boasiako spotkały się z krytyką opozycji i wywołały pytania o jednolite stosowanie prawa i przyszłość współpracy z inwestorami w sektorze górniczym. Sprawa pozostaje w centrum uwagi publicznej i może wpływać na relacje między rządem, opozycją oraz uczestnikami rynku wydobywczego.