KE uruchamia konkurs na 7 gigafabryk AI z budżetem 30 mld

Komisja Europejska ogłosiła konkurs na utworzenie w Unii Europejskiej sieci do siedmiu gigafabryk sztucznej inteligencji. Cały program dysponuje budżetem 30 mld euro — 10 mld euro wspólnego finansowania publicznego oraz przewidywanymi co najmniej 20 mld euro inwestycji prywatnych.

Konkurs prowadzi wspólne przedsięwzięcie EuroHPC JU przy udziale państw członkowskich. Nowe centra mają łączyć wyspecjalizowane procesory AI, oprogramowanie, rozwiązania chmurowe, szybką infrastrukturę sieciową oraz energooszczędne centra danych. Zasoby będą udostępniane startupom, uczelniom, firmom przemysłowym, instytucjom publicznym oraz małym i średnim przedsiębiorstwom do trenowania modeli, przeprowadzania inferencji i ich dalszego dostrajania. Komisja wskazała, że infrastruktura ma działać zgodnie z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony danych, bezpieczeństwa i etyki.

Program finansowania przewidziany jest w dwóch etapach. W pierwszym etapie dopuszcza się maksymalnie cztery projekty, z możliwością otrzymania do 100 mln euro w pierwszej fazie i do 400 mln euro w drugiej fazie dla każdego projektu. Drugi etap obejmie do trzech większych projektów, które mogą uzyskać do 200 mln euro w pierwszej fazie i do 800 mln euro w kolejnej. Środki będą pochodzić z połączenia finansowania UE i wkładów państw uczestniczących.

Do umowy o wspólnych zamówieniach przystąpiło 18 krajów, w tym Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy, Polska, Szwecja, Dania i Czechy. Aby zapewnić dostęp do niezbędnego sprzętu, Komisja podpisała listy intencyjne z producentami chipów NVIDIA, AMD i Qualcomm; konsorcja będą mogły także nabywać urządzenia od europejskich dostawców lub firm z krajów partnerskich.

Termin składania wniosków upływa 12 listopada 2026 roku. Zwycięzców planuje się wyłonić na początku 2027 roku, po czym ma rozpocząć się budowa. Uruchomienie pierwszych obiektów przewidziano najpóźniej w ciągu 18 miesięcy od podpisania kontraktów.

Inicjatywa ma uzupełnić sieć 19 centrów AI, które są już w budowie w Europie. Projekt kontynuuje plan przedstawiony przez Komisję w kwietniu 2025 roku, zakładający centra danych nowej generacji wyposażone w setki tysięcy wyspecjalizowanych chipów oraz zabezpieczone laboratoria danych do trenowania modeli.

Przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen napisała, że celem jest uczynienie Europy „pierwszym kontynentem AI” i wskazała zastosowania w opiece zdrowotnej oraz w transporcie. Wiceprzewodnicząca KE ds. suwerenności technologicznej Henna Virkkunen zwróciła uwagę na znaczenie dostępu do dużej skali mocy obliczeniowej dla pozycji Europy w globalnej konkurencji.

Projekt przyciąga również kapitał prywatny. W kwietniu 2026 roku grupa inwestycyjna Pantheon Atlas zapowiedziała w Chorwacji projekt Pantheon AI o budżecie przekraczającym 50 mld euro, obejmujący hiperskalowe centrum danych i kampus innowacyjny.