JPMorgan: ryzyko kryzysu żywnościowego, inflacja do 5%

JPMorgan ostrzega, że połączenie zakłóceń w dostawach nawozów z regionu Zatoki Perskiej, ograniczeń eksportu zboża z Morza Czarnego oraz ryzyka związanego z możliwym silnym El Niño może podnieść globalną inflację cen żywności z około 2,8% w pierwszej połowie 2026 roku do około 5% w pierwszej połowie 2027 roku. Bank opisuje główne źródła ryzyka jako „Five Ws”: wojna, pogoda, magazynowanie, woda i marnotrawstwo.

JPMorgan wskazuje, że największe i najszybciej odczuwalne skutki dotyczą nawozów. Przez Cieśninę Ormuz w normalnych warunkach przechodziła znacząca część światowego handlu mocznikiem; bank szacuje, że ponad 36% importowanego globalnie mocznika pochodzi z Zatoki Perskiej. Ruch przez Ormuz jest obecnie nieregularny, a przepływy towarów i eksport energii z regionu pozostają poniżej poziomów sprzed konfliktu.

Produkcja nawozów azotowych zależy od gazu ziemnego jako surowca do wytwarzania amoniaku. JPMorgan zwraca uwagę, że nie istnieją globalne rezerwy nawozów, które można by uwolnić przed sezonem zasiewów. Opóźnienia dostaw lub wzrosty cen przed siewami mogą doprowadzić do ograniczenia aplikacji azotu przez rolników i trwałej utraty plonów. Bank przytacza prognozy wskazujące na możliwy wzrost cen nawozów o około 31% w 2026 roku, a cen mocznika nawet o około 60%, co już skłoniło część producentów do ograniczenia stosowania nawozów.

Równocześnie JPMorgan opisuje problemy logistyczne na Morzu Czarnym. Prognoza światowego eksportu pszenicy na sezon 2026/27 wynosi około 212,7 mln ton; Rosja ma odpowiadać za 46 mln ton, Ukraina za 13,5 mln ton — razem około 28% globalnego eksportu. Główne ukraińskie porty czarnomorskie zostały ograniczone przez ataki, dlatego część ładunków przeniesiono na trasy przez Dunaj. Na końcu sierpnia do wejścia do portów czekało do 70 statków, a przepustowość kanału Sulina spadła do dwóch–trzech jednostek dziennie. W dniach 1–21 sierpnia Ukraina wyeksportowała tym korytarzem 539 tys. ton wobec 1,73 mln ton rok wcześniej.

Ataki dotknęły także terminale zbożowe w rosyjskich portach, np. w Noworosyjsku. Moskwa przesuwa część eksportu na Bałtyk, Morze Kaspijskie i trasy arktyczne; te alternatywy są droższe i mają mniejszą przepustowość. Na rynkach terminowych kontrakty na pszenicę w Chicago wzrosły o ponad 20% względem poziomów z lipca. Importerzy szukają zastępczych dostaw w Australii, Argentynie i USA; australijska pszenica w Azji kosztowała około 320 USD za tonę wobec 260–280 USD za dostawy z rejonu Morza Czarnego.

JPMorgan podkreśla, że skutki zakłóceń nawozowych mogą być najlepiej widoczne przy przyszłorocznych zbiorach, ponieważ nawozy są potrzebne w określonych fazach wzrostu roślin. Mniejsze aplikacje azotu dotknęłyby przede wszystkim kukurydzę, pszenicę i ryż, które pochłaniają ponad połowę globalnego zużycia nawozów azotowych.

Bank dodaje, że potencjalne El Niño może pogorszyć warunki pogodowe w kluczowych regionach upraw, co mogłoby zwiększyć skutki logistycznych i surowcowych ograniczeń. Analitycy JPMorgan wskazują, że kombinacja droższego gazu i nawozów, mniejszego stosowania tych środków podczas zasiewów oraz problemów z eksportem z obszaru Morza Czarnego tworzy scenariusz podwyższonej presji na ceny żywności i większego ryzyka niedoborów regionalnych, nawet jeśli globalna produkcja nie spadnie natychmiast.