Chiny proponują procedury ścigania prania krypto

Oficjalna gazeta najwyższego organu prokuratorskiego Chin opublikowała 14 lipca 2026 r. artykuł przedstawiający schemat ścigania prania pieniędzy z użyciem kryptowalut. Dokument nie ma mocy prawnej; zawiera propozycje procedur i praktyk, które prokuratura rozważa wdrożyć w śledztwach.

Autorzy opisują trzy główne trudności: kwalifikację przestępstwa, pozyskiwanie dowodów i odzyskiwanie zajętych aktywów. W obowiązującym chińskim kodeksie karnym przepis o praniu pieniędzy obejmuje siedem kategorii, przez co wiele spraw z udziałem kryptowalut jest obecnie kwalifikowanych jako „ukrywanie dochodów” (art. 312 KK).

W proponowanym schemacie każdy zatrzymany podejrzany ma być równolegle badany pod kątem popełnienia przestępstwa podstawowego oraz prania pieniędzy. Na etapie śledztwa ma być obowiązkowo sporządzany raport obrazujący przepływy kryptowalut: skąd pochodziły środki, jak były przesyłane i dokąd trafiły.

W publikacji wskazano trzy trudności dowodowe: zabezpieczenie śladów, weryfikację autentyczności zapisów blockchain i wykazanie zamiaru przestępczego. W odpowiedzi proponuje się, by sądy automatycznie uznawały niezmienione, śledzalne zapisy w otwartych łańcuchach za autentyczne, a obowiązek obalenia tych zapisów przenosić na stronę obrony.

Raporty firm analitycznych zajmujących się śledzeniem przepływów kryptowalut miałyby otrzymać w sądach status porównywalny z opiniami biegłych. Publikacja postuluje także ułatwienie domniemania winy: stosowanie mikserów, szybka sprzedaż tokenów lub obrót dużymi kwotami przez anonimowe portfele bez przekonujących wyjaśnień miałyby być traktowane jako okoliczności przemawiające za praniem pieniędzy, wówczas podejrzany miałby wykazać legalne pochodzenie aktywów.

W zakresie odzyskiwania aktywów autorzy wymieniają trzy problemy praktyczne: brak możliwości legalnej wymiany kryptowalut w kraju po potwierdzeniu zakazu, brak procedur dotyczących przechowywania kluczy prywatnych oraz zasady wyceny i sprzedaży, a także trudności w odzyskiwaniu aktywów wyprowadzonych za granicę z powodu różnych przepisów międzynarodowych. Jako rozwiązanie proponuje się utworzenie platformy scentralizowanego przechowywania, gdzie skonfiskowane monety byłyby zabezpieczane, a następnie sprzedawane na aukcjach lub na podstawie umów. Wartość aktywów miałaby określać komisja, która śledzi kursy na światowych giełdach w momencie sprzedaży.

Publikacja rekomenduje także zacieśnienie współpracy międzynarodowej poprzez nowe porozumienia dotyczące kryptowalut oraz uruchomienie wspólnego systemu cyfrowego określanego jako „sądowy blockchain”. System miałby służyć wymianie informacji o podejrzanych portfelach między organami ścigania i przyspieszać decyzje o zamrażaniu środków.

Dokument ukazał się po potwierdzeniu przez chińskie władze w lutym 2026 r. zakazu dotyczącego kryptoaktywów oraz po zaostrzeniu przepisów odnoszących się do aktywów odwzorowanych (RWA) i stablecoinów. Publikacja ma charakter wskazówek dla praktyki ścigania i przedstawia proponowane rozwiązania proceduralne i organizacyjne.